Blog > Komentarze do wpisu
Apokalipsa w święto Paschy
66 lat temu, w dniu 19 kwietnia 1943r. w żydowskim kalendarzu świątecznym wypadała wigilia święta Paschy. Żydzi obchodzą to święto na pamiątkę wydostania się z niewoli egipskiej. Jest to jedno z najstarszych świąt żydowskich. W czasie uroczystej kolacji sederowej zgodnie z tradycją spożywa się w gronie rodzinnym pieczonego baranka. Wspomnianego dnia, w 1943 roku w warszawskim getcie, prawie nikt nie szykował się do religijnych obrząków. Wielu ludzi nie miało już rodziny, z którą mogliby spożyć kolację paschalną. W getcie panował ponadto nieziemski głód. Brakowało nawet chleba, nie mówiąc już o barankach. Kilka tysięcy lat po wiekopomnym opuszczeniu Egiptu, Żydzi ponownie znaleźli się w niewoli. 19 kwietnia 1943 roku, nauczeni przykładem swoich przodków, postanowili podobnie jak oni wyrwać się z uciemiężenia i chwycić za broń. Rozpoczęło się, wymierzone przeciw niemieckim okupantom, powstanie w getcie warszawskim...

20 stycznia 1942r., prawie 600 km od warszawskiego getta, w podberlińskiej miejscowości Wannsee odbyła się najstraszniejsza w skutkach konferencja w dziejach świata. Zorganizował ją niemiecki Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy, pod przewodnictwem Reinharda Heydricha. W czasie spotkania podjęto decyzję o "ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej". Pod tym urzędowym określeniem ukrywa się proces masowej eksterminacji narodu żydowskiego na terenach europejskich, znajdujących się pod okupacją niemiecką. W ramach tego planu miliony Żydów wywożono do obozów koncentracyjnych oraz obozów zagłady, gdzie ginęli w komorach gazowych bądź z wycieńczenia na skutek ciężkiej pracy i chorób.

Powróćmy teraz do getta warszawskiego. Na terenie o powierzchni 2,6 km2 w fatalnych warunkach mieszkaniowych i zaopatrzeniowych stłoczono ponad 450 tys. ludzi. Teren getta otoczono szczelnym murem, za którego przekroczenie groziła śmierć. Enklawy żydowskie był swoistymi cmentarzyskami, w których na porządku dziennym były: śmierć głodowa, epidemie, łapanki oraz rozstrzeliwania przypadkowych ludzi przez funkcjonariuszy SS (niem. Schutzstaffeln - "Sztafety Ochronne"). Począwszy od lipca 1942r, Niemcy, w ramach "ostatecznego rozwiążania" rozpoczęli systematyczny wywóz mieszkańców dzielnicy żydowskiej do obozu zagłady w Treblince. Ludzie zazwyczaj nie stawiali oporu, gdyż byli przeświadczeni o jego nieskuteczności.

Schwytani rabini żydowscy z getta warszawskiego przesłuchiwani przez niemieckich oficerów

W kwietniu 1943 w getcie pozostało już tylko ok. 50-60 tys. mieszkańców. Od początku roku 1943 grupy spiskowców z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) oraz Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW) rozpoczęły przygotowania do powstania zbrojnego. Wiedzieli oni, że powstanie skazane jest na klęskę, jednak woleli umrzeć z bronią w rękach niż pozwolić się nazistom zgładzić w komorze gazowej. Pragnęli też, aby o ich zrywie usłyszeli Polacy oraz reszta świata.

18 kwietnia do komendanta ŻOB-u, Mordechaja Anielewicza, dotarła informacja o czynionych przez Niemców przygotowaniach do całkowitej likwidacji getta, która miała nastąpić w dniu następnym. Dlatego też, datę rozpoczęcia powstania wyznaczył on na 19 kwietnia.

Żydowskie bojówki liczyły raptem 1000 osób (600 członków ŻOB oraz 400 żołnierzy ŻZW). Byli słabo uzbrojeni, chociaż otrzymali wsparcie od Armii Krajowej i Gwardii Ludowej. Przeciwko nim do walki stanęły oddziały SS pod dowództwem Jurgena Stroopa. Niemcy rzucali do walki ok. 2900 żołnierzy dziennie. Wprowadzili do getta czołgi i transportery opancerzone. Wobec zdecydowanego oporu ze strony żydowskich bojówek, Niemcy rozpoczęli na wielką skalę podpalanie żydowskich zabudowań. Powstanie zostało spacyfikowane 16 maja 1943r. W czasie walk zginęło ponad 56 tys. mieszkańców getta (byli rozstrzeliwani na miejscu bądź wywożeni do obozów zagłady). W toku powstania zginął jego główny komendant, Anielewicz. Niektórym dowódcom (np. Markowi Edelmanowi) udało się przeżyć wojnę. Jego wspomnienia zostały spisane przez Hannę Krall  w wywiadzie pt. "Zdążyć przed Panem Bogiem", wydanym w roku 1977. Na zakończenie likwidacji getta Niemcy symbolicznie wysadzili w powietrze Wielką Synagogę.

Dowódca oddziałów SS, pacyfikujących powstanie, został schwytany przez Amerykanów w maju 1945 roku. Przekazano go polskiemu wymiarowi sprawiedliwości, który skazał go na karę śmierci przez powieszenie. Wyrok wykonano w roku 1952, a wcześniej, w czasie pobytu w więzieniu, Stroop udzielił Kazimierzowi Moczarskiemu wywiadu, który został wydany w tomie pt. "Rozmowy z katem".

Ciekawa strona na ten temat:

  • http://getto.um.warszawa.pl/
niedziela, 19 kwietnia 2009, kosynuer

Polecane wpisy

  • 70. rocznica IV rozbioru Polski

    23 sierpnia 1939r. w Moskwie spotkali się ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy oraz Związku Radzieckiego w celu podpisania paktu o nieagresji. Wydarzenie

  • D-Day za nami...

    Był taki dzień jak 6 czerwca 1944 roku. Przełomowy dzień. Właśnie wtedy, na plażach francuskiej Normandii, rozpoczęła się największa w dziejach świata operacja

  • Czy nazistowski zbrodniarz będzie deportowany do Niemiec?

    Wczoraj, 14 kwietnia, Federalny Sąd Apelacyjny w stanie Ohio w USA odroczył deportację do Niemiec człowieka oskarżonego o współudział w zamordowaniu 29 tys. Żyd

HistaVIEW w katalogu Gwiazdor

Ilość odwiedzin:

Banery:


Katalog stron internetowych





Katalog Dobrych Stron DI